Neden Insanlar Yatırım Dolandırıcılıklarına Dusuyor (ve bu normal)
Dolandırıcılık, "saflık" meselesi degil; iyi tasarlanmis bir baski ve yönlendirme sistemidir. Bu yazı, kendinizi suçlamak yerine mekanizmayi anlamaniza yardimci olur.
28 Ocak 2026
Bunu yasamak utanc verici olmak zorunda degil
Birçok kisi, olaydan sonra "nasıl kandım" diye kendini yargilar. Oysa dolandırıcılar, insan davranisinin öngörülebilir yönlerini hedef alir. Utanc, gec bildirim yapmaya ve daha buyuk kayiplara yol acabilir.
1) Aciliyet ve kayip korkusu
"Bu firsat kacacak", "hesabin kapanacak" gibi mesajlar, düşünmeyi kısaltır. Beyin, riski analiz etmek yerine "hemen çöz" moduna gecer.
2) Otorite taklidi ve sosyal kanit
Sahte unvanlar, "uzman" profilleri, kalabalik grup ekran goruntuleri ve sahte yorumlar güven üretir. Sosyal kanit, "madem herkes yapiyor" düşüncesini tetikler.
3) Kademeli baglanma (foot-in-the-door)
Önce kucuk bir adim (kucuk yatirim/deneme), sonra daha buyuk adim. Kişi bir noktadan sonra "cikarsam kaybederim" diye düşünür.
4) Utanc döngüsü
Utanc, gercegi saklamaya yol acabilir. Dolandırıcılar bunu kullanip "kimseye söyleme" diyerek izolasyon yaratır. Bu, olayi durdurmayi zorlastirir.
Pratik toparlanma
- Resmi kanaldan bankayla iletisim kurun.
- Kanıtları kaydedin ve sirali bir dosya olusturun.
- Parola ve cihaz guvenligini yeniden kurun.
- Destek alin: yakinlarinizla paylasmak, utancı azaltır.
Adim adim rehber: Dolandırıcılık sonrası.
Bu yazi bilgilendirme amaclidir. Acil durumlarda ilgili banka/kurumun resmi kanallarini kullanin.